Suy Dinh Dưỡng (Thiếu Hụt Dinh Dưỡng) Là Gì

Suy dinh dưỡng là gì?

Cơ thể cần nhiều loại vitamin và khoáng chất khác nhau, rất quan trọng cho sự phát triển cơ thể và ngăn ngừa bệnh tật. Những vitamin và khoáng chất này thường được gọi là vi chất dinh dưỡng. Chúng không được sản xuất tự nhiên trong cơ thể, vì vậy bạn phải lấy chúng từ chế độ ăn uống của mình.

Suy dinh dưỡng xảy ra khi cơ thể không hấp thụ hoặc nhận được từ thức ăn một lượng chất dinh dưỡng cần thiết. 

Sự thiếu hụt có thể dẫn đến một loạt các vấn đề sức khỏe. Chúng có thể bao gồm các vấn đề về tiêu hóa , rối loạn da , sự phát triển xương còi cọc hoặc khiếm khuyết và thậm chí là chứng mất trí nhớ.

Suy dinh dưỡng ở trẻ em 

Số lượng mỗi chất dinh dưỡng bạn nên tiêu thụ tùy thuộc vào độ tuổi của bạn. Tại Việt Nam, nhiều loại thực phẩm bạn mua ở cửa hàng tạp hóa - chẳng hạn như ngũ cốc, bánh mì và sữa - được tăng cường các chất dinh dưỡng cần thiết để ngăn ngừa suy dinh dưỡng.

Nhưng đôi khi cơ thể bạn không thể hấp thụ một số chất dinh dưỡng ngay cả khi bạn đang tiêu thụ chúng. Có thể thiếu bất kỳ chất dinh dưỡng nào mà cơ thể bạn cần.

Hãy tiếp tục đọc để tìm hiểu về một số suy dinh dưỡng phổ biến và cách tránh chúng.

Thiếu sắt - cũng được xem là suy dinh dưỡng

Trong bài viết trước mình đã nói về tầm quan trong của chất sắt không thể thiếu trong cơ thể.Nếu chưa xem qua thì bạn có thể đọc lại tại đây.

Suy dinh dưỡng phổ biến nhất trên toàn thế giới là thiếu sắt. Thiếu sắt có thể dẫn đến thiếu máu do thiếu sắt. Đây là một chứng rối loạn máu gây mệt mỏi , suy nhược và một loạt các triệu chứng khác.

Sắt được tìm thấy trong các loại thực phẩm như rau lá xanh đậm, thịt đỏ và lòng đỏ trứng. Nó giúp cơ thể bạn tạo ra các tế bào hồng cầu. 

Khi bạn thiếu sắt, cơ thể bạn sản xuất ít hồng cầu hơn. Các tế bào hồng cầu mà nó tạo ra nhỏ hơn và nhạt màu hơn các tế bào máu khỏe mạnh. Chúng cũng kém hiệu quả hơn trong việc cung cấp oxy đến các mô và cơ quan của bạn.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)  hơn 30 phần trăm dân số thế giới bị thiếu máu. Nhiều người trong số này bị thiếu máu do thiếu sắt.

Trên thực tế, đó là tình trạng thiếu dinh dưỡng duy nhất phổ biến ở cả các nước đang phát triển và công nghiệp hóa. Thiếu máu do thiếu sắt ảnh hưởng đến rất nhiều người nên hiện nay nó được công nhận rộng rãi như một bệnh dịch sức khỏe cộng đồng.

Đọc thêm: Các loại thực phẩm chức năng 

Thiếu vitamin A

Vitamin A là một nhóm chất dinh dưỡng quan trọng đối với sức khỏe và hoạt động của mắt và sức khỏe sinh sản ở nam giới và phụ nữ. Nó cũng đóng một phần trong việc tăng cường hệ thống miễn dịch chống lại nhiễm trùng.

Dựa theo WHO, thiếu vitamin A là nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa ở trẻ em. Phụ nữ mang thai thiếu vitamin A cũng có tỷ lệ tử vong mẹ cao hơn.

Beta carotene là một chất dinh dưỡng có chức năng như một chất chống oxy hóa. Nó được tìm thấy trong các sản phẩm màu đỏ, cam, vàng và xanh đậm. Beta carotene có thể được chuyển đổi thành vitamin A trong cơ thể khi cần thiết.

Đối với trẻ sơ sinh, nguồn cung cấp vitamin A tốt nhất là sữa mẹ. Đối với những người khác, điều quan trọng là phải ăn nhiều thực phẩm giàu vitamin A. Chúng bao gồm:

• Sữa
• Trứng
• Rau xanh, chẳng hạn như cảI xoăn, bông cải xanh và rau bina
• Rau màu cam, chẳng hạn như cà rốt, khoai lang và bí ngô
• Trái cây màu vàng đỏ, chẳng hạn như mơ, đu đủ, đào và cà chua

Mua thực phẩm bổ xung Vitamin tại đây

Thiếu thiamine (vitamin B1)

Một suy dinh dưỡng phổ biến khác xảy ra với thiamine, còn được gọi là vitamin B1. Thiamine là một phần quan trọng trong hệ thần kinh của bạn. Nó cũng giúp cơ thể bạn chuyển carbohydrate thành năng lượng như một phần của quá trình trao đổi chất.

Thiếu thiamine có thể dẫn đến:

• Giảm cân
• Mệt mỏi
• Lú lẫn
• Mất trí nhớ ngắn hạn

Thiếu hụt Vitamin B1 cũng có thể dẫn đến tổn thương thần kinh, cơ và có thể ảnh hưởng đến tim.

Đọc thêm: Liều dùng Vitamin B1

Tại Việt Nam, tình trạng thiếu thiamine thường thấy nhất ở những người sử dụng rượu quá mức. 

Rượu làm giảm khả năng hấp thụ thiamine của cơ thể, lưu trữ thiamine (vitamin B1) trong gan và chuyển hóa thiamine thành dạng có thể sử dụng được. Thiếu hụt thiamine là nguyên nhân phổ biến của hội chứng Wernicke-Korsakoff. Đây là một dạng của bệnh mất trí nhớ.

Nhiều ngũ cốc ăn sáng và các sản phẩm ngũ cốc ở Việt Nam được tăng cường thiamine. Các nguồn thiamine tốt khác bao gồm:

• Trứng
• Cây họ đậu
• Quả hạch
• Hạt giống
• Mầm lúa mì
• Thịt heo
• Thiếu niacin (vitamin B3)

Niacin là một khoáng chất khác giúp cơ thể chuyển hóa thức ăn thành năng lượng. Nó còn được gọi là vitamin B3.

Sự thiếu hụt nghiêm trọng niacin thường được gọi là bệnh pellagra. Các nguồn thực phẩm giàu Niacin được tìm thấy trong hầu hết các protein động vật nhưng cũng có trong đậu phộng. Do đó, tình trạng này rất hiếm ở các nước công nghiệp phát triển hoặc trong các cộng đồng ăn thịt.

Các triệu chứng của pellagra bao gồm tiêu chảy, sa sút trí tuệ và rối loạn da. Bạn thường có thể điều trị bằng chế độ ăn uống cân bằng và bổ sung lợi ích của vitamin B3.

Mua thuốc bổ sung vitamin B-3.

Thiếu folate (vitamin B9)

Vitamin B9 giúp cơ thể tạo ra các tế bào hồng cầu và sản xuất DNA. Nó thường được gọi là folate. Folate cũng giúp phát triển trí não và hoạt động của hệ thần kinh. Axit folic là dạng tổng hợp được tìm thấy trongbổ sung

Folate đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của thai nhi. Nó đóng một vai trò quan trọng trong việc hình thành não và tủy sống của trẻ đang phát triển. Thiếu folate có thể dẫn đến dị tật bẩm sinh nghiêm trọng, các vấn đề tăng trưởng hoặc thiếu máu.

Bạn có thể tìm thấy folate trong các loại thực phẩm sau:

• Đậu và đậu lăng
• Trái cây họ cam quýt
• Lá rau xanh
• Măng tây
• Thịt, chẳng hạn như thịt gia cầm và thịt lợn
• Động vật có vỏ
• Các sản phẩm ngũ cốc tăng cường
• Các loại ngũ cốc

Trong khi đậu có thể cung cấp một lượng lớn folate, hàm lượng folate trong đậu đóng hộp chỉ bằng một nửa so với đậu khô nấu chín.

Hầu hết mọi người ở Việt Nam nhận đủ folate. Nhưng phụ nữ mang thai và phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ đôi khi không tiêu thụ đủ folate để mang thai khỏe mạnh.

Các National Institutes of Health (NIH) khuyến cáo rằng phụ nữ đang mang thai hoặc những người có thể trở nên mang thai tiêu thụ lên đến 400 microgram axit folic mỗi ngày - vượt trội so với các folate họ đang nhận được từ thực phẩm tự nhiên - để giúp ngăn ngừa dị tật bẩm sinh.

Cũng có nghiên cứu cho thấy một số người có đột biến gen ngăn cơ thể họ methyl hóa folate hoặc chuyển đổi nó thành dạng mà cơ thể có thể sử dụng. 

Trong những trường hợp này, mặc dù lượng folate có thể được cung cấp đầy đủ, nhưng có thể cần bổ sung folate methyl hóa để ngăn ngừa sự thiếu hụt.

Thiếu cobalamin (vitamin B12)

Vitamin B12 là một loại vitamin B có nhiệm vụ hỗ trợ cơ thể tạo ra đủ các tế bào hồng cầu khỏe mạnh. Sự thiếu hụt vitamin này phổ biến ở những người:

• Là người ăn chay
• Đã phẫu thuật dạ dày
• Trên 60 tuổi
• Bị tiểu đường và dùng metformin (glucophage)
• Có lịch sử sử dụng thuốc kháng axit lâu dài
• Thiếu yếu tố nội tại

Yếu tố nội tại là một loại protein vận chuyển do tế bào dạ dày tiết ra. Nó liên kết với B12 và đưa đến ruột non để hấp thụ. Đây là cách cơ thể có thể hấp thụ và sử dụng B12.

Vitamin B12

Cần cung cấp đủ lượng canxi trong bữa ăn để yếu tố nội tại hỗ trợ hấp thu B12 ở ruột non.

Sự thiếu hụt vitamin này có thể gây ra bệnh thiếu máu ác tính. Đây là một loại thiếu máu do giảm khả năng hấp thụ B12 hiệu quả. Thiếu máu ác tính phổ biến hơn ở những người bị rối loạn tự miễn dịch và các bệnh viêm hoặc tiêu hóa.

Các triệu chứng suy dinh dưỡng do thiếu hụt vitamin B12 bao gồm:

• Mệt mỏi và yếu ở tứ chi
• Chóng mặt
• Hụt hơi
• Giảm cân
• Buồn nôn hoặc kém ăn
• Đau, đỏ hoặc sưng lưỡi
• Da nhợt nhạt hoặc hơi vàng

Nếu không được điều trị quá lâu, sự thiếu hụt vitamin B12 có thể gây ra những tổn thương không thể phục hồi cho hệ thần kinh. Các triệu chứng nghiêm trọng hơn bao gồm:

• Đi lại khó khăn
• Yếu cơ
• Cáu gắt
• Sa sút trí tuệ
• Phiền muộn
• Mất trí nhớ

Bác sĩ có thể yêu cầu nhiều loại xét nghiệm máu để kiểm tra tình trạng thiếu vitamin B-12. Xét nghiệm máu có thể kiểm tra:

• Mức độ vitamin b-12
• Axit metylmalonic
• Kháng thể yếu tố nội tại

Điều trị có thể được cung cấp theo nhiều cách, bao gồm:

• Tăng nguồn vitamin B12 trong chế độ ăn uống
• Đang lấy bổ sung vitamin b-12
• Tiêm vitamin b-12
• Truyền máu

Vitamin B12 thường được tìm thấy trong thịt đỏ và các sản phẩm động vật. Các nguồn thực phẩm dành cho người ăn chay bao gồm sữa thực vật bổ sung và men dinh dưỡng.

Xem thêm sản phẩm: Thực phẩm chức năng bổ xung Vitamin B-12

Thiếu vitamin D

Theo Trường Y tế Công cộng Harvard, khoảng 1 tỷ người trên thế giới không nhận đủ vitamin D. Những người có tông màu da sẫm hơn có nguy cơ thiếu vitamin D cao hơn.

Vitamin D cần thiết cho xương khỏe mạnh. Nó giúp cơ thể duy trì mức canxi thích hợp để điều chỉnh sự phát triển của răng và xương. Thiếu chất dinh dưỡng này có thể dẫn đến còi cọc hoặc kém phát triển xương. Bệnh loãng xương do thiếu canxi và vitamin D có thể dẫn đến xương xốp và dễ gãy, rất dễ gãy.

Vitamin D chỉ được tìm thấy tự nhiên trong một số loại thực phẩm. Thực phẩm có vitamin D bao gồm:

• Dầu gan cá
• Cá béo
• Nấm
• Lòng đỏ trứng
• Gan

Nhiều sản phẩm sữa và sữa thực vật ở Việt Nam được tăng cường vitamin D.

Nguồn cung cấp vitamin D tốt nhất là ánh sáng mặt trời. Theo NIH , một số nghiên cứu cho thấy rằng 5 đến 30 phút phơi nắng vào buổi trưa hai lần một tuần trên mặt, cánh tay, cổ hoặc lưng có thể cung cấp đủ vitamin D.

Mặc dù được khuyến cáo nhưng kem chống nắng cản trở sự hấp thụ vitamin D từ ánh sáng mặt trời qua da. Dành một vài phút dưới ánh nắng mặt trời trước khi thoa kem chống nắng để hấp thụ vitamin D tối ưu.

Thiếu canxi

Canxi giúp cơ thể phát triển xương và răng chắc khỏe. Nó cũng giúp tim, dây thần kinh và cơ bắp của bạn hoạt động theo cách mà chúng cần.

Sự thiếu hụt canxi thường không xuất hiện các triệu chứng ngay lập tức, nhưng nó có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng theo thời gian. Nếu bạn không tiêu thụ đủ canxi, cơ thể bạn có thể sử dụng canxi từ xương của bạn. Điều này dẫn đến mất xương.

Trong khi một số chuyên gia tin rằng sự thiếu hụt canxi có thể liên quan đến khối lượng xương thấp và xương yếu đi do loãng xương, đó là chủ đề của nhiều cuộc tranh luận. 

Dựa theoWHO, bằng chứng cho thấy tầm quan trọng của canxi cùng với vitamin D đối với sức khỏe của xương ở những người lớn tuổi. Bằng chứng là yếu hơn đối với dân số trẻ hơn.

Nghiên cứu dân số của WHO cũng cho thấy rằng các quốc gia có lượng canxi thấp hơn sẽ không có tỷ lệ mắc các bệnh về xương cao. 

Nhưng các nước có lượng canxi cao hơn có tỷ lệ gãy xương hông cao hơn. Ở những quốc gia khác, ăn nhiều protein và lười vận động có thể góp phần vào tình trạng canxi kém và sức khỏe của xương.

Thiếu canxi có thể dẫn đến co giật và nhịp tim bất thường. Những thứ này thậm chí có thể nguy hiểm đến tính mạng. Phụ nữ sau mãn kinh bị mất xương nhiều hơn do nội tiết tố thay đổi và khó hấp thụ canxi hơn.

Các nguồn canxi tốt nhất là:

• Các sản phẩm từ sữa, chẳng hạn như sữa, sữa chua và pho mát
• Đậu phụ canxi
• Cá nhỏ có xương

Các loại rau như cải xoăn và bông cải xanh cũng có canxi. Nhiều loại ngũ cốc và ngũ cốc được tăng cường canxi.

Mua viên CANXI hoặc thực phẩm hỗ trợ Canxi tại đây

Nguyên nhân nào gây ra tình trạng Suy dinh dưỡng?

Các nguyên nhân chính của suy dinh dưỡng bao gồm chế độ ăn uống nghèo nàn thiếu các chất dinh dưỡng thiết yếu, bệnh tật hoặc thuốc làm giảm khả năng hấp thu hoặc cả hai. 

Cơ thể có thể dự trữ một số chất dinh dưỡng, do đó, sự thiếu hụt có thể không bắt gặp cho đến khi cơ thể không có chất dinh dưỡng trong một thời gian.

Một số bệnh và tình trạng có thể dẫn đến thiếu sắt. Bao gồm các:

• Ung thư ruột kết
• Hệ thực vật đường ruột mất cân bằng
• Bệnh crohn
• Bệnh celiac

Mang thai cũng có thể gây ra tình trạng thiếu sắt nếu cơ thể chuyển hóa chất sắt sang thai nhi.

Các nhà nghiên cứu đã tìm thấy mối liên hệ giữa phẫu thuật cắt bọng đái làm giảm kích thước dạ dày để giảm cân và suy dinh dưỡng.

Những người là ứng cử viên cho phẫu thuật béo phì có thể đã bị thiếu chất dinh dưỡng do chế độ ăn uống kém. Nói chuyện với bác sĩ và chuyên gia dinh dưỡng của bạn trước và sau khi phẫu thuật để thiết lập một kế hoạch dinh dưỡng kỹ lưỡng.

Các triệu chứng của Suy dinh dưỡng là gì?

Các triệu chứng của suy dinh dưỡng phụ thuộc vào chất dinh dưỡng mà cơ thể thiếu. Tuy nhiên, có một số triệu chứng chung mà bạn có thể gặp phải. Chúng có thể bao gồm:

• Xanh xao hoặc da nhợt nhạt
• Mệt mỏi
• Yếu đuối
• Khó thở
• Thèm ăn bất thường
• Rụng tóc
• Thời kỳ lâng lâng
• Táo bón
• Buồn ngủ
• Tim đập nhanh
• Cảm thấy yếu ớt hoặc ngất xỉu
• Phiền muộn
• Ngứa ran và tê các khớp
• Các vấn đề kinh nguyệt, chẳng hạn như thời gian bỏ lỡ hoặc chu kỳ rất nặng
• Kém tập trung

Bạn có thể hiển thị tất cả các triệu chứng này hoặc chỉ một số nhóm của chúng.

Theo thời gian, hầu hết mọi người thích nghi với các triệu chứng. Điều này có thể khiến tình trạng không được chẩn đoán. 

Lên lịch kiểm tra với bác sĩ nếu bạn cảm thấy mệt mỏi, suy nhược hoặc kém tập trung kéo dài. Những triệu chứng này có thể là dấu hiệu của sự bắt đầu của sự thiếu hụt nghiêm trọng.

Thiếu hụt dinh dưỡng 

Làm thế nào để chẩn đoán Suy dinh dưỡng?

Bác sĩ sẽ thảo luận với bạn về chế độ ăn uống và thói quen ăn uống nếu họ nghi ngờ bạn bị suy dinh dưỡng. 

Họ sẽ hỏi những triệu chứng bạn đang gặp phải. Hãy nhớ đề cập đến việc bạn đã trải qua bất kỳ giai đoạn táo bón hoặc tiêu chảy nào hoặc nếu có máu trong phân của bạn.

Suy dinh dưỡng của bạn cũng có thể được chẩn đoán khi xét nghiệm máu định kỳ, bao gồm cả công thức máu toàn bộ (CBC) . Đây thường là cách các bác sĩ xác định bệnh thiếu máu.

Điều trị suy dinh dưỡng như thế nào?

Việc điều trị suy dinh dưỡng phụ thuộc vào loại và mức độ nghiêm trọng của sự thiếu hụt. Bác sĩ sẽ tìm ra mức độ nghiêm trọng của sự thiếu hụt cũng như khả năng mắc các vấn đề lâu dài do thiếu chất dinh dưỡng.

Trước khi quyết định kế hoạch điều trị, họ có thể yêu cầu kiểm tra thêm để xem có bất kỳ thiệt hại nào khác không. Các triệu chứng thường biến mất khi tuân thủ chế độ ăn uống phù hợp hoặc bổ sung chất dinh dưỡng.

Thay đổi chế độ ăn uống

Bác sĩ có thể tư vấn cho bạn cách thay đổi thói quen ăn uống trong trường hợp thiếu chất nhỏ. Ví dụ, những người bị thiếu máu do thiếu sắt nên bao gồm nhiều thịt, trứng, thịt gia cầm sẫm màu, rau và các loại đậu trong chế độ ăn uống của họ.

Bác sĩ có thể giới thiệu bạn đến chuyên gia dinh dưỡng nếu tình trạng thiếu hụt của bạn trầm trọng hơn. 

Họ có thể khuyên bạn nên ghi nhật ký thực phẩm trong vài tuần. Khi gặp chuyên gia dinh dưỡng, bạn sẽ xem qua nhật ký và xác định bất kỳ thay đổi nào bạn nên thực hiện.

Thông thường, bạn sẽ gặp chuyên gia dinh dưỡng thường xuyên. Cuối cùng, bạn có thể xét nghiệm máu để xác nhận rằng bạn không còn bị thiếu chất nữa.

Thuốc bổ sung ( Bổ xung thực phẩm chức năng )

Chính thức của Việt Nam hướng dẫn chế độ ăn uống khuyên bạn nên lấy hầu hết các chất dinh dưỡng từ thực phẩm. Trong một số trường hợp, bạn có thể cần dùng thuốc bổ sung hoặc một loại vitamin tổng hợp . Cũng có thể cần phải uống bổ sung để giúp cơ thể hấp thụ các chất bổ sung, chẳng hạn như uống canxi và vitamin D cùng nhau.

Tần suất và liều lượng bổ sung phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của sự thiếu hụt. Bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng của bạn có thể xác định điều này.

Nói chuyện với bác sĩ của bạn trước khi dùng bất kỳ chất bổ sung dinh dưỡng nào.

Quản lý đường tiêm

Trong những trường hợp rất nghiêm trọng - chẳng hạn như khi suy dinh dưỡng không đáp ứng với thuốc uống hoặc vitamin - có thể cần phải cung cấp chất dinh dưỡng qua đường tiêm, hoặc qua tĩnh mạch hoặc cơ. Điều này có thể mang lại nguy cơ tác dụng phụ bổ sung. Nó thường được thực hiện trong bệnh viện.

Ví dụ, sắt đường tiêm có thể gây ra các tác dụng phụ bao gồm:

• Ớn lạnh
• Đau lưng
• Chóng mặt
• Sốt
• Đau cơ
• Ngất xỉu

Trong một số trường hợp hiếm hoi, nó thậm chí có thể gây ra phản ứng dị ứng nghiêm trọng.

Khi bạn đã được điều trị, bác sĩ sẽ yêu cầu bạn làm xét nghiệm máu lặp lại để xác nhận rằng nó đã thành công. Bạn có thể cần phải đến bệnh viện để được hẹn lặp lại cho đến khi không còn thiếu hụt.

Suy dinh dưỡng có gây ra các vấn đề về sức khỏe lâu dài không?

Hầu hết các vấn đề do suy dinh dưỡng sẽ dừng lại khi bạn không còn bị thiếu hụt nữa. Nhưng trong một số trường hợp, có thể có thiệt hại lâu dài. Điều này thường chỉ xảy ra khi sự thiếu hụt nghiêm trọng và kéo dài trong một thời gian dài.

Ví dụ, sự thiếu hụt thiamine kéo dài có thể liên quan đến tăng trưởng còi cọc hoặc trầm cảm. suy dinh dưỡng ở trẻ em có thể nghiêm trọng và dẫn đến những kết quả tiêu cực về sức khỏe lâu dài.

Nếu bạn đang gặp các triệu chứng và lo ngại rằng bạn không nhận đủ một số chất dinh dưỡng nhất định, hãy nói chuyện với bác sĩ của bạn. 

Họ có thể thảo luận về chế độ ăn uống của bạn với bạn và giúp bạn tìm ra liệu bạn có nên thực hiện một số thay đổi chế độ ăn uống hay bắt đầu bổ sung. 

Nếu bạn chưa có bác sĩ chăm sóc chính, công cụ Healthline FindCare có thể giúp bạn tìm bác sĩ trong khu vực của bạn.

Mua thực phẩm cức năng hỗ trợ sức khỏe 

Nguồn tham khảo:  healthline.com, webmd.com/